حاصل این جشنواره چه می‌شود؟

به گزارش سراج24،نهمین جشنواره موسیقی جوان عصر روز گذشته به کار خود پایان داد. بی‌شک این جشنواره به مانند هر جشنواره دیگری هزینه‌های بسیاری برای برگزار کنندگان داشت و بی‌شک باید نتایجی هم داشته باشد. البته جشنواره‌های دیگر فقط هزینه‌ در بر دارند و بسیار کم پیش می‌آید که این جشنواره‌ها خروجی مناسبی داشته باشد.

در این میان تفاوت عمده‌ای میان جشنواره موسیقی جوان و دیگر جشنواره‌های حوزه موسیقی وجود دارد؛ جشنواره جوان ویژگی‌هایی دارد که می‌تواند تضمین کننده‌ی آینده‌ی موسیقی ایران باشد. شاید اغراق نباشد که بگوییم؛ در کشور ما موثرترین جشنواره موسیقی در چند دهه‌ی اخیر، می‌تواند همین جشنواره موسیقی جوان باشد.

البته این گفته در شرایطی به واقعیت تبدیل می‌شود که مسئولان موسیقی کشور بتوانند از داشته‌ها و آنچه حاصل این جشنواره است، استفاده‌ی درستی کنند.جشنواره موسیقی جوان به همان بخشی می‌پردازد که بسیاری از پیشکسوتان موسیقی ایران همواره بر آن تاکید داشته‌اند؛ یعنی بحث آموزش و تربیت نسل‌های بعدی موسیقی. با درنگی در شرکت‌کنندگان و کیفیتِ اجراها می‌توان اوضاع آموزش در هر کدام از بخش‌های موسیقی را مورد بررسی قرار داد و با برنامه‌ریزی ضعف‌ها را پوشش داد.

بی‌شک مهمترین سند برای شناختنِ نقاطِ ضعف در میان بخش‌های مختلف، سخن داوران جشنواره موسیقی جوان است؛ داورانی که جملگی از استادانِ موسیقی و البته دلسوزان این هنر هستند. جشنواره موسیقی جوان کسانی را برای داوری در بخش‌های مختلف انتخاب کرده بود که استاد بودنشان بر کسی پوشیده نیست. همین انتخابِ درست بود که حاشیه‌ها را از جشنواره دور کرد؛ دیگر کسی از حق‌کشی و حق‌خوری سخن نمی‌گفت؛ چرا که داوران را همه قبول داشتند.

شاید بیش از همه دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که مسئول اصلی سیاست‌های موسیقی در کشور است، باید به مطالعه‌ی این جشنواره بپردازد و براساس آن مسیر آموزش موسیقی در کشور را تعین کند.

ما در اینجا نگاهی داریم به کیفیتِ اجراها و نظر داوران درباره بخش موسیقی ایرانی. امید است که سرپرست دفتر موسیقی اندکی از تمرکزش را بر روی این مسئله مهم بگذارد و از رهنمودِ استادان موسیقی که همان داوران جشنواره هستند، بهترین بهره را ببرد.

حال آواز خوب نیست

یکی از مهمترین بخش‌های موسیقی ایرانی در جشنواره موسیقی جوان، آواز بود. بخشی که با حضور استادانِ نام آشنای آواز ایرانی برگزار شد. استادانی که سخنشان در این بخش سند است و باید به رهنمودهایشان توجه کرد.کسانی مانند شهرام ناظری، علی اصغر شاه‌زیدی، نصرالله ناصح‌پور، رامبد صُدیف و حمید رضا نوربخش داوران بخش نهایی بودند.

شهرام ناظری در همان روزِ برگزاریِ بخش آواز از کیفیت اجراها گله‌مند بود و سیستم آموزش آواز در کشور را دارای نقص دانست. این گفته‌ی ناظری زمانی بیشتر به چشم می‌آید که بخش آواز در هیچ کدام از گروه‌های سنیِ الف، ب و ج برگزیده‌ی نخست نداشت. این اوضاع زمانی به فاجعه نزدیک‌تر می‌شد که هیئت داوران در گروه سنیِ الف که می‌توانند سرمایه‌های نوجوان آواز ایرانی باشند، هیچ برگزیده‌ای در رتبه‌های اول تا سوم نداشت

.پس نتیجه در بخش آواز مشخص است؛ حالِ آموزش آواز خراب است و باید چاره‌ای اندیشید. سرپرستِ دفتر موسیقی به جای گرفتنِ پُز‌های مدیریتی بهتر است در اندیشه‌ی برنامه‌ریزی برای این بخش باشد.حالِ خوبِ کمانچه

نوازندگان کمانچه و عدمِ درکِ ریتمِ درونی گوشه‌ها

داورانِ ساز کمانچه از اجرای شرکت کنندگان راضی بودند. در میانِ اجراها گاهی داوران چنان به هیجان می‌آمدند که از نوازندگان می‌خواستند که قطعه را دوباره بنوازند. گاهی برقِ خوشحالی در چشم داوران دیده می‌شد.

در روز رقابت‌های کمانچه، علی اکبر شکارچی رضایت خود را از اجراها ابراز کرد و البته بر این نکته تاکید کرد که نوازندگان باید ممارست بیشتری در کار داشته باشند. شکارجی برخی از نقاط ضعف نوازندگان را نیز نام برد. شکارچی معتقد بود که برخی از نوازندگان ریتم‌های درونیِ گوشه‌های ردیف را درک نکرده‌اند و برای درک این مسئله باید تلاش بیشتری داشته باشند.

زنگِ خطری برای سنتور

در بخش سنتور قصه کمی پیچیده بود. در گروه‌های سنی الف و ب، برگزیدگان در همه رده‌ها انتخاب شدند اما هیئت داوران در گروه سنیِ ج هیچ یک از شرکت‌کنندگان را مستحق کسب رتبه ندانست. این مسئله برای ساز سنتور زنگِ خطری به صدا درمی‌آورد. البته پیام خوبی هم داشت و آن، کارِ خوبِ نوازندگانِ نونهال و نوجوان بود.

قانون؛ سازی برای بانوان

قانون که سازی مهجور است و در گروه‌های موسیقی ایرانی کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد، در جشنواره موسیقی جوان حضوری پر رنگ داشت. البته شرکت‌کنندگانِ جشنواره جوان برخی رتبه‌ها را نتوانستند کسب کنند و جایشان خالی ماند. اما کلیتِ اجراها برای ساز قانون امیدوار کننده بود.

نکته مهم دیگر درباره ساز قانون حضور بانوان در میان شرکت‌کنندگان بود. تقریبا تمام شرکت‌کنندگان و برگزیدگان در ساز قانون بانوان بودند. به نظر می‌رسد این ساز به سمتی می‌رود که تنها بانوان به نوازندگی این ساز علاقه‌مند هستند.

تنبک؛ سازی در حال پیشرفت

تنبک در نخستین حضورش در جشنواره موسیقی جوان حضوری موفق داشت. شاید تنها سازی که می‌توان به وضوع پیشرفت را در نوازندگیش دید، همان تنبک بود. این ساز در چند دهه‌ی گذشته به همت تلاش هنرمندانی چون حسین تهرانی و بهمن رجبی پیشرفت‌های خوب داشته است.

تار و نوازندگانی بسیار خوب

هیئت داوران ساز تار شرکت کنندگان در رده‌ی سنی ج را بسیار خوب دانستند. حال توجه کنید که در میان هیئت داوران کسانی چون هوشنگ ظریف و حسین علیزاده دیده می‌شوند. وقتی این استادان رده‌ی سنی ج را خیلی خوب می‌دانند، پس تکلیف روشن است. یعنی ساز اصلی موسیقی ایرانی اوضاع خوبی دارد و می‌توان از همین الان منتظر شکوفاییِ چهره‌های تازه در نوازندگی این ساز بود.

عود هم حالش خوب است

اوضاع عود هم مانند تار خوب است. شرکت‌کنندگان توانستند همه‌ی رده‌ها را به دست بیاورند.

سه تار و ظرافت‌هایی که درکش نکردند

سه‌تار از هم‌خانواده‌های تار محسوب می‌شود. بیشتر نوازندگانِ تار، سه‌تار هم می‌نوازند. اما نباید این نکته را فراموش کرد که سه‌تار ویژگی‌های خاصی دارد که باید آنها را درک کرد. شاید همین عدمِ درکِ ویژگی‌های سه‌تار موجب شد تا شرکت‌کنندگان در جشنواره موسیقی جوان نتوانند در رده سنی ب و ج، رتبه نخست را کسب کنند.
تذکرها و نکته‌هایی که علیزاده به شرکت‌کنندگان می‌داد نشان از ضعف‌هایی بود که باید در هنگام آموزش اصلاح شوند.

نی و پیشرفت کمی

تنها ساز بادی موسیقی ردیف نی است. روزگاری نوازندگان این ساز بسیار اندک بودند. شاید علت این امر دشواری‌های خاصِ نوازندگی نی است. اما حضور نوجوانان و جوانان در جشنواره موسیقی جوان نشان از بیشتر شدنِ نوازندگان این ساز داشت. البته که باید کیفیت را بیش از پیش در نظر داشت.

نهمین جشنواره موسیقی جوان با تمام نقاط ضعف و قوتش به پایان رسید. باید دید مسئولان سیاست‌گذاری موسیقی کشور چه درس‌هایی برای آینده موسیقی از این جشنواره می‌گیرند. این گزارش تلاشی است برای یادآوری برخی نکات درباره سازها و آواز موسیقی ایرانی.

ما درد پنهان با یاد گفتیم / نتوان نهفتن درد از طبیبان

منبع:تسنیم